Aumens
Rick and Vincent Eurlings
Aumens is de startup achter Het Kompas: een handzaam apparaat met een ingebouwd kompas waarvan de naald altijd naar een vooraf ingestelde locatie wijst. Dankzij een ingebouwde gps-chip helpt het mensen met dementie zelfstandig de weg naar huis terug te vinden.
Naar schatting krijgt één op de vijf mensen vroeg of laat te maken met dementie. Een veelvoorkomend gevolg is desoriëntatie door het verlies van richtingsgevoel en het minder goed herkennen van de omgeving. Daardoor neemt de bewegingsvrijheid af, terwijl regelmatig wandelen juist bijdraagt aan het lichamelijke en mentale welzijn. Toch komt gemiddeld 40 procent van de mensen met dementie niet eens één keer in de week buiten. Dat vergroot de druk op naasten en mantelzorgers. Daarnaast brengt het maatschappelijke kosten met zich mee, bijvoorbeeld door de inzet van politie bij vermissingen en door vervroegde opname in verpleeghuizen als gevolg van afnemende zelfstandigheid.
Het Kompas is een gebruiksvriendelijk hulpmiddel waarmee mensen met dementie zelfstandig hun weg kunnen vinden in de openbare ruimte. Dankzij een ingebouwde gps-chip wijst de kompasnaald altijd de weg naar huis. Via een app kunnen naasten en mantelzorgers bovendien zien waar de gebruiker is. Zo vergroot het hulpmiddel de bewegingsvrijheid en daarmee de levenskwaliteit van mensen met dementie. Door het aantrekkelijke design oogt Het Kompas niet als een medisch hulpmiddel en werkt het niet-stigmatiserend. In plaats van extra zorgtaken te creëren, vergroot Het Kompas juist de autonomie van zowel de gebruiker als de mantelzorger.
Kunnen jullie iets vertellen over jullie jeugd? Hoe en waar zijn jullie opgegroeid?
Rick: "In een heel gewoon, warm gezin in Zuid-Limburg. Onze vader werkte als logistiek medewerker bij Chemelot Hij begon als heftruckchauffeur en werkte zich op tot een kantoorfunctie. Onze moeder is facilitair manager in het onderwijs. Wij zijn de eerste ingenieurs in de familie.”
Waren jullie toen ook al onafscheidelijk?
Vincent: "Eigenlijk hebben we ons hele leven alles samen gedaan: de basisschool, de middelbare school, onze bachelor en master, maar ook onze hobby's. Ik speel gitaar, Rick piano. We zijn een eeneiige tweeling en lijken dus ook veel op elkaar. Op de middelbare school hebben ze nog geprobeerd ons uit elkaar te halen, maar in de pauzes zochten we elkaar toch weer op. Ook als we ieder afzonderlijk vrienden maakten, liepen die vriendengroepen uiteindelijk weer in elkaar over."
Rick (lachend): "Het is niet gelukt om van hem af te komen."
Hadden jullie al op jonge leeftijd interesse in technologie?
Vincent: "Al op de basisschool waren we met computers bezig en in de brugklas schreven we onze eigen software. Voor de verjaardag van onze vader bouwden we bijvoorbeeld een website. We spaarden ook voor de nieuwste iPhone. Omdat we makkelijk leerden, wisten we al vroeg dat we naar een technische universiteit wilden. Daarin stimuleerden we elkaar. Onze ouders bemoeiden zich nauwelijks met school of studie, waardoor we al jong zelfstandig werden.”
Rick: "Aanvankelijk hadden we ons allebei ingeschreven voor Computer Science aan de TU Eindhoven. Tijdens een open dag volgden we ook een proefles Industrial Design. Dat vonden we zó leuk dat we ons net op tijd hebben overgeschreven."
We willen de autonomie van mensen met dementie vergroten.
Wat trok jullie zo aan design?
Vincent: "Ik wilde vroeger altijd uitvinder worden. Voor mijn opa en oma maakte ik bijvoorbeeld een kleurenschema voor de magnetron: brood ontdooien betekende drie keer blauw, één keer groen en daarna dertig seconden wachten. Ik bedacht ook een nieuwe tandenborstel: een soort bitje met haartjes dat vanzelf heen en weer bewoog, zodat je niet meer zelf hoefde te poetsen."
Rick: "Toen we ons inschreven voor de universiteit twijfelde ik nog of ik toch Computer Science moest gaan studeren. Bij Industrial Design heb je bovendien veel meer vrijheid. Je bent niet alleen met logische techniek bezig maar krijgt ook ruimte voor experiment."
Hoe vullen jullie elkaar nu aan?
Vincent: "Rick wil precies begrijpen hoe iets werkt en hoe het beter kan. Hij kan zich helemaal vastbijten in de techniek en een probleem tot in de kleinste details doorgronden."
Rick: "Vincent kijkt juist meer naar de context. Voor wie is een product bedoeld? Welke maatschappelijke impact heeft het? Tijdens Industrial Design leer je fantastische producten ontwerpen, maar wij vroegen ons steeds vaker af: hoe zorg je ervoor dat zo'n idee ook echt terechtkomt bij de mensen die er iets aan hebben? Over die stap leer je tijdens een designopleiding relatief weinig. Daardoor blijven veel veelbelovende ontwerpen uiteindelijk op de plank liggen. Daarom kozen we na onze bachelor voor de master Innovation Management. "
Hoe kwam de medische zorg op jullie pad?
Rick: "Rens Brankaert, een hoogleraar met wie we tijdens onze bachelor goed konden samenwerken, vertelde ons over een kompas waarmee mensen met dementie beter hun weg kunnen vinden in de openbare ruimte. Hij had dat ontwikkeld met het Expertise Centrum Dementie & Technologie, dat zich richt op wetenschappelijk onderzoek. Hij vroeg ons: kunnen jullie hiervan een product maken dat de markt bereikt?"
Vincent: "Het is een relatief eenvoudige oplossing voor een heel concreet probleem. Dat sprak ons meteen aan. Bovendien hadden we zelf iemand met dementie in de familie. Daardoor voelde het direct als iets waaraan we graag wilden werken."
Waar kwam die interesse voor ondernemerschap vandaan?
Rick: "Tijdens onze studie waren we betrokken bij verschillende startups en studententeams, onder meer op het gebied van batterijrecycling. Daarnaast werkten we als zelfstandig dataconsultants. De echte vonk sloeg over tijdens een gezamenlijke stage bij een startup-incubator in Zuid-Afrika. Daar schreven we pitches voor startups. Eigenlijk bestudeerden we in korte tijd tientallen praktijkcases.”
Vincent: “We ontdekten dat we onze designvaardigheden één-op-één konden toepassen op bedrijfsontwikkeling. Eerst is er een exploratiefase, waarin je onderzoekt wat het probleem is. Daarop volgt de synthese, waarin je toewerkt naar een oplossing. In de conceptfase, waarin de oplossingen worden gevalideerd. Na de uiteindelijke creatie volgt de evaluatie. Waarna er weer een nieuwe exploratie of conceptfase kan volgen. Een bedrijf is immers voortdurend in ontwikkeling.”
Rick: “Dit design thinking werkt ook in het schakelen tussen de verschillende stakeholders. Als designer moet je de belangen van de fabrikant, de marketingafdeling, de leverancier van grondstoffen en uiteindelijk de gebruiker afwegen. Bij Het Kompas zijn dat de gebruikers, mantelzorgers, zorginstellingen, wetenschappers, verzekeraars enzovoort. Wij zien ons bedrijf als een design.”
Hoe zijn jullie van start gegaan met Het Kompas?
Rick: "Tijdens Innovation Management leerden we eerst de context van een probleem te doorgronden. Daarom zijn we niet begonnen met de vraag hoe we het design konden verbeteren, maar welk probleem voor mensen met dementie zó groot was dat er ook echt behoefte bestond aan een oplossing. Je kunt iets ontwikkelen dat technisch interessant is, maar als niemand het wil gebruiken, heeft het weinig waarde."
Vincent: "Samen met Alzheimer Nederland hebben we ruim 550 mantelzorgers geïnterviewd. We vroegen niet: wat vinden jullie van ons kompas? Maar: wat zou je graag veranderen in het leven van iemand met dementie? Vrijwel iedereen noemde hetzelfde probleem: het gebrek aan bewegingsvrijheid. Ongeveer 40 procent van de mensen met dementie komt niet eens één keer per week buiten, terwijl wandelen juist ontzettend belangrijk is. Beweging versterkt de fysieke en mentale gezondheid, biedt afleiding en werkt kalmerend."
Rick: "Ook voor mantelzorgers is zo'n wandeling onmisbaar. Het is vaak het enige moment waarop zij even uit de dagelijkse zorgsituatie stappen. Tegelijkertijd moet in ongeveer 90 procent van de gevallen de mantelzorger mee, waardoor de zorglast juist toeneemt."
Hoe werkt Het Kompas?
Vincent: "Het hulpmiddel ziet eruit als een klassiek rond kompas met een diameter van acht centimeter. Gebruikers begrijpen intuïtief hoe het werkt. Daarom hebben we bewust niet gekozen voor een kaart of stadsplattegrond. Je hoeft alleen maar de richting van de naald te volgen. Je stelt Het Kompas eenmalig in op de gewenste thuislocatie met een verborgen knopje. Dankzij de nieuwste GPS-chips weet het apparaat tot op ongeveer vijftig centimeter nauwkeurig waar het zich bevindt en wijst de naald voortdurend de weg terug. In uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld bij een T-splitsing, maak je misschien een kleine omweg, maar verdwalen kan eigenlijk niet meer. Onze eerdere studies wezen uit dat dit mensen vertrouwen gaf in het apparaat en op die manier geeft het mensen hun gevoel van zelfstandigheid terug."
Rick: "Het is een eenvoudige oplossing voor een overzichtelijk probleem, maar de impact is groot. Eén op de vijf mensen krijgt dementie en driekwart van hen woont nog thuis. Een kwart durft na de diagnose niet meer zelfstandig naar buiten. Met Het Kompas verbeteren we de kwaliteit van leven van honderdduizenden mensen."
Welke aanpassingen aan het oorspronkelijke design hebben jullie gedaan?
Rick: "Als eerste hebben wij een interview gedaan met meer dan 500 mantelzorgers van mensen met dementie. Daaruit hebben wij geleerd hoe groot het probleem is dat mensen met dementie niet meer naar buiten kunnen. Tegelijkertijd leerden wij ook de dynamiek tussen de mantelzorger en hun naaste met dementie als het gaat om vrijheid en veiligheid. De mantelzorger zou graag hebben dat die bewegingsvrijheid er nog is, zolang het veilig kan gebeuren. Daarom hebben wij niet alleen gezorgd dat Het Kompas nog gemakkelijker te gebruiken is, maar dat het ook verbonden is, zodat de mantelzorger kan zien waar hun naaste is, om verdwalen te voorkomen. Daarnaast hebben we het product sterk vereenvoudigd. Zo hebben we de aan-uitknop verwijderd. Zodra je Het Kompas oppakt, schakelt het zichzelf automatisch in."
Vincent: "Inmiddels ligt er een solide basis om het product breed op de markt te brengen. Tegelijkertijd blijven we het doorontwikkelen, waarbij we de balans blijven zoeken tussen veiligheid en vrijheid. We testen bijvoorbeeld een algoritme dat dwaalgedrag kan herkennen, zoals steeds dezelfde straat op en neer lopen, of zigzaggen. In combinatie met AI kan het systeem mensen in zulke situaties via notificaties of spraak ondersteunen. Daarnaast onderzoeken we functies als een timer en valdetectie. Gebruikers kunnen die straks via de app zelf in- en uitschakelen."
Welke rol speelt duurzaamheid in de productontwikkeling?
Vincent: "Gebruikers betalen een maandelijks bedrag voor de service, maar Het Kompas blijft eigendom van Aumens. Als iemand het hulpmiddel niet meer nodig heeft, gaat het terug naar ons. Zo kunnen we de levensduur maximaliseren. Het apparaat is zo ontworpen dat het eenvoudig te repareren en te refurbishen is. Bovendien kunnen we op afstand zien wanneer er iets niet goed functioneert en het product terughalen voor onderhoud. We verkopen geen apparaat, maar een oplossing."
Rick: "Het fysieke product is bewust eenvoudig gehouden en zal nauwelijks veranderen. Hoe langer een apparaat meegaat, hoe duurzamer dat is. De technologie erachter ontwikkelt zich natuurlijk wel. Software kunnen we op afstand updaten en hardware kan worden vervangen of uitgebreid. Voor de gebruiker blijft die technologie zoveel mogelijk onzichtbaar. Het is een hightech product, dat er lowtech uitziet."
Het is een eenvoudige oplossing voor een overzichtelijk probleem, maar de impact is groot.
Op welke manier is in het design rekening gehouden met een heel specifieke gebruiker, namelijk mensen met een beperking?
Vincent: "Onze designfilosofie is: als iets fout gaat, gaat het per ongeluk goed. Vergeet een gebruiker Het Kompas uit te zetten, dan schakelt het zichzelf automatisch uit. Dat maakt het gebruik eenvoudiger én bespaart batterij. Tegelijkertijd voorkomt de bewegingssensor dat het apparaat tijdens een wandeling per ongeluk wordt uitgeschakeld. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar vraagt om geavanceerde technologie. Die technologie verandert voortdurend, terwijl het gebruik juist zo eenvoudig mogelijk moet blijven."
Rick: "Het zichtbare design is daarom heel toegankelijk. Het apparaat oogt verzorgd en aantrekkelijk, zowel qua vorm als kleur. Gebruikers moeten er blij van worden en het graag willen gebruiken. Je moet Het Kompas kunnen geven als een mooie gadget, niet als een zorgapparaat dat de regie overneemt."
Wat is de grootste uitdaging bij de stap van een werkend prototype naar een productlancering?
Rick: "De mensen die het meeste baat hebben bij Het Kompas kunnen het vaak niet zelf aanschaffen. Dat doen familieleden of mantelzorgers. Die verwachten dat de zorgverzekeraar dit vergoedt. Maar daarvoor moet een hulpmiddel Een lang traject doorlopen en veel bewijs aanleveren. Een andere verkoopstrategie is samenwerking met zorginstellingen en casemanagers, maar dat is een versnipperde markt met veel verschillende regels, bijvoorbeeld over de juiste diagnose. Kortom, de zorgsector is een complexe afzetmarkt."
Vincent: "Daarom richten we ons in eerste instantie op de gebruiker en de mantelzorger. Het product moet betaalbaar zijn, bijvoorbeeld vanuit het beschikbare zorgbudget. Kwaliteit van het product, en daarmee vertrouwen hebben de hoogste prioriteit, maar kostenbeheersing is essentieel voor de markt."
Hoe overtuig je al die verschillende partijen van de toegevoegde waarde van Het Kompas?
Vincent: "In onze communicatie richten we ons vooral op de gebruiker en diens directe naasten. Voor hen is Het Kompas ontwikkeld. We vertellen dat verhaal aan de hand van twee fictieve rolmodellen: mantelzorger Rob en zijn vrouw Annie, die dementie heeft. Rob is tachtig en loopt tegen zijn grenzen aan. Met herkenbare situaties laten we zien hoe Het Kompas hun dagelijks leven makkelijker maakt. Rob hoeft de voordeur niet meer op slot te doen en Annie kan weer zelfstandig een boodschap doen of een brief posten. Zij kan op avontuur, terwijl Rob even kan uitrusten."
Rick: "Daarnaast laten we beleidsmakers en zorgverzekeraars zien wat de maatschappelijke en economische waarde is. Dat is vooral een rekensom. De politie besteedt jaarlijks zo'n 650 fte aan het opsporen en begeleiden van verdwaalde mensen met dementie. Het Kompas verdient zichzelf al terug als er maandelijks twintig minuten minder thuiszorg nodig is. En iedere maand dat iemand later naar een verpleeghuis hoeft, bespaart ongeveer tienduizend euro. Dan hebben we het nog niet eens over de afname van de zorgvraag door de hogere levenskwaliteit."
Wat is jullie uiteindelijke doel?
Vincent: "We willen de autonomie van mensen met dementie vergroten, zodat zij zo lang mogelijk op zichzelf kunnen vertrouwen en hun waardigheid behouden. Dat sluit ook aan bij onze eigen waarden. Vrijheid en zelfstandigheid vinden wij belangrijk. Daarom heet ons bedrijf Aumens. Auto is Grieks voor 'zelf' en mens is Latijn voor geest, gedachte of verstand., om het behoud van eigen geest te symboliseren. Ons logo toont een brein waarbij de prefrontale cortex is geaccentueerd: het hersengebied waarmee we plannen en beslissingen nemen."
Rick: "Zorg maakt mensen vaak afhankelijker. Wij willen laten zien dat het ook anders kan: zorg die mensen juist zelfstandiger maakt en in hun kracht zet. Onze co-founder en hoogleraar Rens Brankaert leidt het Expertisecentrum Dementie & Technologie, waar onderzoek wordt gedaan naar technologische oplossingen voor onder meer slaap, tijdsbesef en koken. Wij werken nu al nauw samen met het ECDT, maar uiteindelijk willen we bouwen aan een consortium van bedrijven en organisaties die samen werken aan mensgerichte zorg. Onze rol is om concrete vragen uit de praktijk via een zorgvuldig ontwerpproces te vertalen naar producten die daadwerkelijk de markt bereiken."
Wat is een belangrijke les die jullie hebben geleerd?
Vincent: "In het begin waren we behoorlijk naïef. We dachten: we richten een bv op, halen investeerders binnen en krijgen vervolgens salaris en aandelen. In de praktijk bleek het veel ingewikkelder. We ontwikkelen een technisch product voor een complexe doelgroep en investeerders stappen daar niet vanzelf in. Die naïviteit gecombineerd met doorzettingsvermogen brengt ook veel goeds. Op dit moment zijn onderzoeksubsidies onze belangrijkste inkomstenbron. We hebben inmiddels al tweeënhalf jaar geen salaris ontvangen. Dat is pittig, maar tijdelijk. We geloven volledig in onze missie."
Is dat ook jullie advies aan andere ondernemende designers?
Vincent: “Niet twijfelen maar volhouden, vol overtuiging.”
Rick: “Weet wie je doelgroep is, en probeer die mensen echt te begrijpen. Toets elke oplossing die je ontwikkelt bij die doelgroep. Want een product ontwerp je niet voor jezelf maar de eindgebruiker.”